Un verdadeiro museo nas nosas mans

En canto ao tema a tratar neste post, no que faremos unha análise do álbum ilustrado escollido "O gran libro dos retratos de animais", cremos conveniente facer unha pequena introdución explicando brevemente o que se entende por álbum ilustrado. Segundo as palabras da autora Teresa Durán, emprégase dito termo na linguaxe coloquial como sinónimo de libro ilustrado (cabe destacar que non é o mesmo un álbum ilustrado que un libro ilustrado). Enténdese por álbum aquel libro no que o factor comunicativo provén directamente da imaxe e sobre todo da secuenciación entre elas. A historia narrada, fala só a través da linguaxe visual, na que as ilustracións actúan como aliadas da palabra.

Consideramos pertinente ter en conta a definición que fai a autora citada anteriormente en canto aos imaxinarios, xa que cremos que a nosa obra se encontra a cabalo entre un álbum ilustrado e un imaxinario. Estes son un tipo de libros nos que prima a función recoñecedora, conformados por sinxelas imaxes de animais, xoguetes ou persoas que destacan sobre un fondo neutro. Ditas formas non teñen relación entre si, de xeito que a orde das páxinas que conforman a obra, non altera o produto.

Antes de comezar coa análise crítica da obra, aportamos a continuación os seus datos fundamentais:

TÍTULO: Gran libro dos retratos de animais
AUTOR/ILUSTRADOR: Svjetlan Junaković
TRADUCTOR: Antón Fortes
EDITORIAL: OQO Editora
ANO: Outubro 2006
ISBN: 978-8496573802

No Gran libro dos retratos de animais, o autor pon nas mans do lector que se somerxa nesta obra, unha auténtica galería de arte, na que os animais encarnados en grandes personaxes da historia, cobran un especial protagonismo.

En canto á finalidade do texto de dita obra, remítese sinxelamente a acompañar aos retratos, actuando a modo de adiviñanza, na que o autor facilita información sobre o artista, personaxe retratada ou época na que se realizou o retrato orixinal (entre outro tipo de información), coa intención de que o lector sexa quen de identificar e relacionar o retrato realizado polo ilustrador Svjetlan Junaković co seu orixinal. Dado o grao de complexidade que acada a presente obra, e tendo en conta o nivel educativo ao que nos diriximos como futuros docentes de Educación Infantil, pode ser que se teña a equivocada idea de que o Gran libro dos retratos de animais non sexa unha obra axeitada para traballar cos máis pequenos e pequenas. Pero nós imos máis alá, xa que este álbum ilustrado convida aos nenos e nenas á exploración e a coñecer parte dos grandes da historia da arte, o descubrimento dos retratos e a súa finalidade, gozar de ilustracións pouco convencionais de animais...

En canto as imaxes que compoñen este álbum ilustrado, trátanse dunhas logradas reproducións nas que Svjetlan Junaković enmascara a grandes personaxes da historia trala forma de recoñecidos animais. Entre elas non existe relación, senón que se presentan cadros famosos que reproducen dende o estilo Gótico de Jan Van Eyck, pasando polo Barroco de Johannes Vermeer ata incluso chegar ao Neoclasicismo da man de Jean Auguste Dominique Ingres.

Como se pode observar, a imaxe da dereita “Babuíno” é a reprodución que o ilustrador do álbum fai a partir da obra de Jan Van Eyck, titulada “O home do turbante vermello” (imaxe da esquerda), que data do 1433 e pertence ao movemento artístico Gótico.

No caso da imaxe da dereita, que o autor nomea como “A ovella”, reproduce a recoñecida obra Barroca de Johannes Vermeer (esquerda), “A moza da perla” (1667).

Outro exemplo é o que nos atopamos aquí arriba. A imaxe da dereita, que Svjetlan Junaković titulada “Hipopótamo”, reproduce (imaxe da esquerda) o singular cadro neoclasicista no que Jean Auguste Dominique retrata á “Bañista de Valpincon” (1807). 

Todos estes, son exemplos que nos podemos atopar dentro do álbum “Gran libro dos retratos de animais”. A técnica empregada, ó tratarse de reproducións, son as mesmas que os autores orixinais empregaron para a realización das súas obras, a que máis prima é o óleo sobre lenzo. 

Pensamos que é moi arriscada e novidosa a obra realizada polo ilustrador Svjetlan Junakovic neste álbum, e máis novidoso o público ao que vai dirixido, xa que son todos retratos e a estética parece un pouco lúgubre e canto menos colorista, pero os nenos e nenas son quen de gozar deste tipo de ilustracións. 

Con todo o exposto, consideramos que o devandito álbum ilustrado posúe unhas características excepcionais en canto a creatividade, pola exquisita reprodución e imaxinación de encarnar coñecidas personaxes en animais (incluso chegando ao ton satírico) dun xeito coidadoso e harmonioso. É un excelente material para traballar na aula e incentivar os sentimentos estéticos dos máis pequenos.

Bibliografía 

Durán, Teresa (1989). “Del abecedario al álbum ilustrado”. CLIJ 5: 19-25. 

Gutiérrez González, Francisco (2005). “La metáfora visual en el álbum ilustrado.” CLIJ 183: 30-36. 

Gutiérrez González, Francisco (2005). “Taller de álbum ilustrado”. CLIJ 185: 52-58. 

Hanán Díaz, Fanuel (2007). “Leer y mirar el libro álbum ¿un género en construcción?” Cali: Grupo editorial Norma.

Corbelle Blanco, Héctor

Corredoira Ramos, Patricia

Díaz Rodríguez, Pablo

Modia Vázquez, Rocío

Seijas Zamora, Laura

Vaia animalada de álbum ilustrado!

O libro que traballamos é o “Gran libro dos retratos de animais”, creado e ilustrado por Svjetlan Junakovic, e traducido por Antón Fortes. Como o mesmo título indica, o tema principal da obra son os retratos feitos a animais.

Svjetlan Junakovic é un ilustrador, pintor e escultor (graduado pola Academia Brera de Milán) nado en Zagreb, Croacia, no ano 1961; afamado sobre todo polas súas ilustracións de contos para nenos. Ao longo da súa carreira recibiu numerosos premios internacionais, de entre os que destacan algúns dos recibidos polo álbum ilustrado “Gran libro dos retratos de animais” (2006), como é o caso do “Premio ó libro infantil e xuvenil mellor editado” de 2007, A “Mención de honra do Bologna Ragazzi Award” de 2008 e o “Premio Andersen” en 2008. Outras obras polas que desataca o traballo deste autor son: “A mi manera” (2009) ou “Pequeño gran mundo”(2011), entre outras.

Antón Fortes Torres é un escritor, lingüista e tradutor nado en Sarria, na provincia de Lugo (Galicia) no ano 1957. Estudou Filoloxía Hispánica, Románica e Galego- Portuguesa na Universidade de Santiago de Compostela e posteriormente realizou tamén estudos de lingua e literatura na Universidade Paul Valéry, ubicada en Montpellier (Francia) e nas Facultades de Letras de Lisboa e Coimbra, ambas en Portugal.

Durante a súa carreira ten realizado distintas obras das que destacan: en poesía, “Figuras masculinas de meio-corpo” (1997), pola cal gañou en 2001 o “Premio Legais”; en literatura infanto-xuvenil, “Fume” (2008) e “Á sombra dos anacardios” (2010); de obras colectivas, “O segredo da Lanterna Verde” (2009).

A principal motivación que nos levou a seleccionar esta obra foi porque consideramos que coa mesma pódese facer un primeiro achegamento a diversas obras pictóricas de grandes xenios da historia da arte, dun xeito moi lúdico que fomente a creación dun crecente sentimento de valoración e de interese por este tipo de arte.

Con esta obra pretendemos facer unha ligazón entre diferentes tipos de expresións artísticas, neste caso entre a pintura e a literatura, ademais de conseguir potenciar a curiosidade dos rapaces e rapazas á hora de descubrir as obras orixinais nas que se inspira Junakovic para a súa introducción no mundo artístico, así como mostrarlles e contarlles as historias que se esconden detrás deles.

A través deste álbum ilustrado trataremos de introducir aos máis pequenos e pequenas nunha das expresións plásticas por excelencia, o retrato. Antigamente non existían cámaras e a forma de plasmar e que perdurase no tempo a imaxe dunha persoa era a partir da pintura (entre outras artes). Como tódalas imaxes, os retratos cóntannos historias; achégannos información, como por exemplo como era a vestimenta ou que obxectos se empregaban na vida diaria en épocas pasadas.

Webgrafía:

http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=antforte1&alias=&solapa=biografia, Recuperado o 23 de abril de 2014.

http://www.aelg.org/Centrodoc/GetAuthorById.do?id=autor352, Recuperado o 23 de abril de 2014.

http://svjetlanjunakovic.com/index.php?x=about, Recuperado o 23 de abril de 2014.

Corbelle Blanco, Héctor

Corredoira Ramos, Patricia

Díaz Rodríguez, Pablo

Modia Vázquez, Rocío

Seijas Zamora, Laura

Unha proposta didáctica mergudalla en El pez que sonreía

Ao longo deste post, poderemos ver a proposta dun proxecto destinado a traballar en educación infantil, o desenvolvemento dos sentimentos estéticos. Partimos da obra que eliximos para traballar, “El pez que sonreía”, como xa vimos en post anteriores, pódese relacionar coa arte e coa educación visual, polas imaxes que ofrece, por este motivo, decidimos traballar a ilustración de contos. Pensamos que a ilustración é unha boa ferramenta para desenvolver no alumnado a capacidade de expresión dos sentimentos.

DESENVOLVEMENTO DO PROXECTO

Agrupamento: pequenos grupos, cada grupo de nenos e nenas ilustrará unha parte do conto.

Temporalización: este proxecto está previsto para desenvolverse no transcurso dunha semana, concretamente nas sesións da tarde, podendo abarcar de hora e media a dúas horas diarias dependendo das necesidades do alumando.

Obxectivos:

ü  Fomentar unha actitude reflexiva e crítica ante a produción artística e ante o ensino da expresión plástica e visual.

ü  Interiorizar, incorporar e valorar o debuxo como unha verdadeira ferramenta de expresión.

ü  Valorar a estética dos obxectos que nos rodean na vida diaria.

ü  Aprender a xerar unha estética persoal ao marxe da convección e os modelos establecidos.

ü  Adquirir estratexias para ilustrar textos, tendo en conta o imaxinario do neno/a.

ü  Adquirir formas de facer abertas que non buscan un único resultado se non que son froito da proba, da observación, da experimentación… para chegar ao noso resultado propio e persoal.

ü  Valorar as producións persoais e afastarse da idea do resultado único.

Desenvolvemento:

Actividade 1: Lectura do conto “El pez que sonreía”

Comezaremos este proxecto lendo este conto e observando as súas marabillosas imaxes, na asemblea. Unha vez rematado, propoñeremos ao alumando que comparta o que sentiu ao ler o libro, que lles pareceu, se lles gustou ou non. Por último, deixariamos o libro no recanto da asemblea para que os nenos e nenas o empregaran sempre que quixeran ou o necesitaran.

      Actividade 2: Elaboración do noso propio conto

A partir do conto “El pez que sonreía”, decidimos ilustrar outro conto, o cal tamén contaría con un peixe como personaxe protagonista. Eliximos un conto ruso, de tradición oral que trata tamén sobre valores, neste caso fomenta o valor de apreciar o que temos e non ser ten materialistas e querer abarcalo todo. O conto di así:

“Érase unha vez un pescador que vivía coa súa muller nunha antiga cabana. Un día, este pescador saíu de pesca, e pescou un peixe dourado que lle dixo: - “ancián, devólveme ao mar e dareiche todo o que desexes por moi caro que sexa”- O pescador devolveu o peixe ao mar sen pedir ningún desexo. Cando chegou a casa e contoulle todo a muller, esta púxose furiosa e díxolle: -“estás tolo!, non soubeches que pedirlle ao peixe?”, lévalle este balde roto para lavar a roupa e pídelle un novo”-. O peixe díxolle, - “non te preocupes, terás un balde novo”- . Pero a muller ao ver o balde novo díxolle ao marido: -“tolo, dentro do balde non vamos vivir, volve e pídelle unha cabana nova”-. O peixe de novo concedeulle o desexo e a muller tivo a súa nova cabana. Pero isto non foi suficiente, e a muller ao ver o marido díxolle: -“Non quero ser campesiña quero ser burguesa”-. Aínda así, non contenta co que tiña, a muller quixo ser a dona do mar e da terra, e despois do mundo, así que o pescador volveu xunto do peixe e díxolle: -“ A miña muller quere ser a dona do mundo”- , pero o peixe deu un salto meténdose na auga e salpicando ao pescador. Cando chegou de pescar, o pescador veu que todo desaparecera e só quedaba a súa antiga cabana.”

Para facer as ilustracións, dividiriámonos en pequenos grupos, de tres ou catro persoas, e cada grupo ilustraría unha parte do conto.

Para isto empregaríamos o seguinte material: cartolinas tamaño A3, lapis de cores, ceras, témperas, botóns, goma eva, abelorios, plastilina, elementos naturais como pequenas ramas de árbores e diversos materiais de refugallo (botellas de plástico, tapóns, anacos de teas, cortiza, …

As ilustracións ocuparían a totalidade das cartolinas tamaño A3 e nelas iría incluído o texto.

A continuación, vemos o posible resultado deste conto:

Actividade 3: Exposición e lectura do noso conto

Para rematar o proxecto, pensamos en colgar o noso conto no corredor, a modo de exposición, para que todos os nenos e nenas do centro puideran observalo e lelo sempre que quixeran. Tamén aproveitaríamos para comparalo co conto de “El pez que sonreía” e ver que semellanzas e diferenzas atopamos entre os dous contos.

Conclusión: Pensamos que este proxecto pode ser de gran utilidade en educación infantil, non só para a educación dos sentimentos estéticos como xa comentamos, se non tamén para desenvolver nos nenos e nenas a creatividade e imaxinación, pois estes terían que ilustrar o conto so a partir do texto. Tamén pensamos que tería bastante éxito, pois aos nenos e nenas gústalles experimentar con diversos tipos de materiais e con este proxecto damos esa oportunidade, ademais de deixarlles investigar e decidir o tipo de materiais a empregar así como tamén o deseño da ilustración. Cremos que sería un proxecto motivador e ameno para realizar en educación infantil. 

Webgrafía:

http://www.ciudadseva.com/textos/cuentos/rus/puchkin/el_pescador_y_el_pez_dorado.htm (Recuperado o 10 de Maio de 2014)

García Urrabieta, Rocío

González Villarmea, Marta

Raposo Corredoira, Jéssica

Rego Conde, Laura

O álbum ilustrado nos ollos de "El pez que sonreía"

Dar unha definición concreta de álbum ilustrado é moi complexo, pero baixo o noso punto de vista, unha das definición que máis encaixa con este concepto sería a seguinte:

“un tipo de libro en el que texto e ilustraciones se complementan para componer un relato integral, con una fuerte preponderancia gráfica que, mediante la lectura visual, incita al lector a una interpretación narrativa que va más allá de las palabras. La clave del género está justamente en esa relación entre ambos lenguajes, una conexión que puede adoptar diferentes rasgos según la intencionalidad de los autores”. (Villar Arellano)

Polo tanto, o álbum ilustrado é unha obra literaria que está destinada tanto ao público infantil como ao xuvenil e que complementa de xeito coherente un contido textual e unha ilustración.

A continuación faremos unha breve análise do conto: Liao, J. (2010). El pez que sonreía. Barbara Fiore Editora. (ISBN 9788493750671).

Neste libro relátase a historia dun home que vía todos os días a un pez no escaparate que lle sorría. O protagonista decidiu mercalo, pero tivo un soño a raíz do cal se decatou de que este sería moito máis feliz en liberdade, polo que decidiu devolvelo ao mar. Ao noso entender, este álbum ensina a importancia de antepoñer as necesidades dos animais aos caprichos do ser humano, é dicir, o home quería o peixe pero sabía que este ía ser máis feliz vivindo no mar polo que tomou a decisión de liberalo. A través deste libro os nenos e nenas poden aprender a importancia de responsabilizarse dos animais, do coidado do medio (evitar deixar o lixo nas praias para que estes non inxiran ou se vexan atrapados en plásticos e redes).

En canto ao texto, queremos resaltar que emprega frases moi curtas e léxico sinxelo, de fácil comprensión para o alumnado de educación infantil. As imaxes son, ao noso entender, moi boas porque están relacionadas co texto, son de interese para os nenos e nenas, son abundantes e foxen dos estereotipos. O texto e a imaxe están tan ben combinados que en ocasións o texto é omitido para deixar espazo á imaxe que é a encargada de seguir contando a historia sen palabras.

Ademais o autor do libro, que é tamén o seu ilustrador, emprega unha técnica de debuxo moi apropiada neste conto, as acuarelas, que producen no álbum un efecto acuoso, ideal para contar a historia dun peixe que vive na auga. As súas ilustracións caracterízanse por ser imaxes moi creativas, propias de este autor e ilustrador.

Tras valorar a relación que existe entre o texto e as ilustracións, podemos concluír que son boas, posto que amplían a historia ao lector, son apropiadas e transmiten sentimentos.

Finalmente facer referencia á súa adaptación a debuxos animados, que foi “Premio Especial al Mejor Cortometraje de Animación del Festival Internacional de Berlín” no anoo 2006.

Segundo a propia editora "En apariencia simple, la cinta nos invita a abrir los corazones hacia la verdad de que, si liberas algo, tú también eres libre". 

Referencias bibliográficas

• Arellano, V. El álbum ilustrado: un género en alza. Dispoñible en: 

http://www.literaturas.com/v010/sec0812/suplemento/Articulodiciembre08_2.html (Recuperado o 14 de maio do 2014)

• Liao, J. (2010). El pez que sonreía. Barbara Fiore Editora
• Curtametraxe El pez que sonreía, dispoñible en:

https://www.youtube.com/watch?v=DJiWJihcuIs 

García Urrabieta, Rocío

González Villarmea, Marta

Raposo Corredoira, Jéssica

Rego Conde, Laura

Conferencia "A luz e a sombra da palabra. De oralidade e lectura" por Xabier P. Docampo

O pasado xoves 10 de abril de 2014 tivemos o pracer de ter connosco na Facultade de Formación do Profesorado de Lugo ao escritor galego Xabier Puente Docampo.

Nado na vila de Rábade no ano 1946, Docampo é unha ilustre figura dentro da literatura en lingua galega, que desempeñou durante a súa longa traxectoria profesional un gran número de oficios como poden ser o de docente, actor, contacontos ou director de teatro, entre outros. Conta no seu haber cun bo abano de obras de recoñecida sona como poden ser O misterio das badaladas (1986), Cun ollo aberto e outro sen cerrar (1986) ou Cando petan na porta pola noite (1994); unha labor creadora pola que gañou diferentes recoñecementos en forma de premios literarios entre os que se atopan o Premio “Rañolas” (1994), o “Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil” (1995) ou "The White Ravens" da Jugend Bibliotek de Munich (1997 e 2005).

Polo que respecta á conferencia, o autor apoiouse en varias anécdotas nas que se baseaban as súas experiencias vitais acerca da capital importancia que posuía e posúe a oralidade como forma de transmisión de diferentes coñecementos e crenzas; unha actividade que perdeu presenza por mor da aparición das novas tecnoloxías e das novas formas de comunicación, as cales non soamente influíron na xuventude senón tamén nas persoas maiores, que se viron fortemente atraídas por estes avances tecnolóxicos, sobretodo polo televisor, deixando de lado a súa labor de fistores (narradores) de historias ás novas xeracións. Como o propio Docampo sentenciou: “Calaron as voces da familia”; “Nunca tan comunicado estivo o ser humano nin tan illado se atopou”.

Por outra banda, no tocante ao que literatura infantil e xuvenil se refire, esta pode cumprir a mesma función que a transmisión oral, coa diferenza de que ao estar en formato físico pasa a ser perdurable no tempo. Neste tipo de transmisión, é de suma importancia o papel do profesorado, posto que estes profesionais da docencia teñen que posuír a característica de ser uns excelentes lectores literarios para poder así seleccionar dunha forma idónea o canon de obras que conformarán a biblioteca das súas aulas ou do seu centro, se lles correspondese tal función, sen deixarse levar en ningún momento por modas ou por series literarias que na maioría dos casos carecen de todo elemento que define a unha obra destinada a educar para a sabedoría ou para a felicidade dos seus lectores. Esta importancia que posúe a literatura para a formación da xuventude é algo que Docampo quixo facer patente coas seguintes palabras: 

“Os contos axúdannos a medrar, conteñen toda a sabedoría, axudan a construír o noso interior, ata o punto de saber como somos polo que lemos. Ensínannos a formar un pensamento, a transgredir, a crear o noso propio eu, a ter en conta aos demais, axúdannos a escoitar, a crear en nós a necesidade de buscar todo o que nos espellos se reflicte”. 

Ademais da importancia atribuída por parte de Docampo tanto á oralidade como á literatura, tamén fixo mención ao fenómeno de desligazón por parte das familias nesta tarefa de formación de lectores literarios, deixando que fose a escola a única encargada de realizar tal función. Na nosa opinión, esta actividade non debería limitarse soamente ao ámbito escolar, senón que dende a familia, como primeiro axente socializador co que teñen contacto os pequenos e pequenas na súa vida, e dende a comunidade educativa ao completo, se lles debería ensinar a valorar a potencialidade intrínseca das historias que aparecen reflectidas tanto nas diferentes obras literarias como nas que lles poidan achegar de forma oral os diferentes individuos presentes na súa contorna máis próxima. 

Unha vez rematada esta breve análise dos puntos que nos pareceron máis significativos da conferencia, parécenos interesante salientar que, ao noso ver, o coloquio de Docampo foi moi suxestivo polo feito de presentar as palabras como xeradoras e propagadoras dos camiños da lectura e ao transmitirnos ese arrolo seu polas mesmas, xa que logo, fixo chegarnos e sentir esa fascinación polas palabras; de igual xeito, moitas das que el empregou na intervención que fixo convertéronse en perdurables no noso recordo, xa fose pola súa sonoridade ou pola súa pertinencia. 

Xa que estamos a falar desas palabras orais, vivas e perdurables na nosa cabeza e corazón, gustaríanos compartir con todos e todas vós unha canción que a moitos dos membros do noso grupo de traballo nos cantaban os nosos avós e avoas cando éramos cativos e que, sen dúbida, a máis de un lle soará; a citada canción é a de “Mambrú se fue a la guerra” e di así:

Mambrú se fue a la guerra, ¡qué dolor, qué dolor, qué pena! Mambrú se fue a la guerra, no sé cuando vendrá. Do-re-mi, do-re-fa, no sé cuando vendrá. 

Si vendrá por la Pascua, ¡qué dolor, qué dolor, qué gracia! Si vendrá por la Pascua, o por la Trinidad. Do-re-mi, do-re-fa, o por la Trinidad. 

La Trinidad se pasa, ¡qué dolor, qué dolor, qué guasa! La Trinidad se pasa, Mambrú no viene ya. Do-re-mi, do-re-fa, Mambrú no viene ya. 

Por allí viene un paje, ¡qué dolor, qué dolor, qué traje! Por allí viene un paje, ¿qué noticias traerá? Do-re-mi, do-re-fa, ¿qué noticias traerá?

Las noticias que traigo, ¡del dolor, del dolor me caigo! Las noticias que traigo son tristes de contar. Do-re-mi, do-re-fa, son tristes de contar. 

Que Mambrú ya se ha muerto, ¡qué dolor, qué dolor, qué entuerto! Que Mambrú ya se ha muerto, lo llevan a enterrar. Do-re-mi, do-re-fa, lo llevan a enterrar. 

En caja de terciopelo, ¡qué dolor, qué dolor, qué duelo! En caja de terciopelo, y tapa de cristal. Do-re-mi, do-re-fa, y tapa de cristal. 

Y detrás de la tumba, ¡qué dolor, qué dolor, qué turba! Y detrás de la tumba, tres pajaritos van. Do-re-mi, do-re-fa, tres pajaritos van. 

Cantando el pío-pío, ¡qué dolor, qué dolor, que trío! Cantando el pío-pío, cantando el pio-pá. Do-re-mi, do-re-fa, cantando el pío-pá.

Por último, só nos resta expoñer, a modo de conclusión, que son moitas e moi valiosas as achegas que a a oralidade e a literatura lles proporcionan aos nenos e ás nenas: transmisión dun xeito de estar no mundo (tradición cultural); interacción co contorno e coas persoas que lles comunican e len (contar e ler son intercambios que implican emotividade recíproca: amamos a imaxe de quen nos fala e tamén de quen nos escoita); cultivo dos sentimentos estéticos, alimento da fantasía e acrecentamento da imaxinación e a creatividade; acentuación do espírito crítico; ampliación dos intereses persoais... En definitiva, resultan esenciais para a formación intelectual da infancia.

Webgrafía:
http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=XabPuent1&alias=&solapa=biografia
http://conectandolecturas.org/autores/xavier-puente-do-campo/
http://galegos.galiciadigital.com/es/xabier-puente-docampo
http://xabier-docampo.net/blog/29_blog.php

Corbelle Blanco, Héctor

Corredoira Ramos, Patricia

Díaz Rodríguez, Pablo

Modia Vázquez, Rocío

Seijas Zamora, Laura

O Soldadiño de Chumbo chega ás aulas de Educación Infantil

La Educación Infantil, como cualquier otra etapa educativa, abarca muchas edades y por lo tanto muchos estados de desarrollo diferentes. Entonces lo primero que queremos hacer es especificar la edad a la que iría destinado nuestro proyecto didáctico. Si por ejemplo escogiésemos el 0-2, podríamos pensar en realizar un taller de marionetas nosotras mismas y escenificarlo delante de los más pequeños y pequeñas, jugando con colores, onomatopeyas y realizando los muñecos de manera que luego pudiesen ser manipulados por ellos. Tal vez si trabajásemos con los últimos cursos, niños y niñas ya de 5 o 6 años, podrían ser ellos/as quienes representasen la obra teatral y podríamos hacer talleres de moda para realizar el propio vestuario.

Pero hay una idea que nos viene rondando desde que comenzamos a trabajar con nuestro álbum, y es la de las esculturas en la clase de 4 años. Creemos que una de las cosas que más les puede interesar a los niños y niñas, a parte de las aventuras y la historia en si misma, es el hecho de la fundición de las estatuillas, ya que es un tema que nos impresionaba a nosotras de pequeñas, y nos fascinaba el hecho de que el plomo no hubiese formado la pierna del soldadito cojo. Además en el corto cinematográfico de O Soldadiño los muñecos que realizan el stop-motion, son como figuras de plastilina o masa. Por lo tanto, y sin poder utilizar evidentemente plomo fundido, podríamos substituirlo por barro o pasta DAS para moldear y dejar volar nuestra imaginación.

El principal objetivo que se pretende es que los niños y niñas desarrollen su sensibilidad estética y artística a partir de la actividad, por lo tanto, si queremos conseguirlo tendremos que dejarles libertad de creación para que lo hagan de manera sensible artísticamente.

El proyecto se desarrollará durante un mes y se utilizarán dos sesiones a la semana para él, contamos por lo tanto con seis sesiones. Otro de los objetivos, como debería de contemplar cualquier proyecto de Educación Infantil, será el trabajo colaborativo, por lo cual, para alguna sesión (contando con un ratio de 25 niños y niñas), realizaremos 5 grupos de 5 alumnos/as. Las actividades serán las siguientes:

La primera sesión nos servirá para introducir el tema, para ello utilizaremos el momento de la asamblea y leeremos el cuento a los pequeños/as. Tras la lectura, realizaremos preguntase tipo:

-       ¿Qué personaje te gustó más?

-      ¿Cómo crees que han pintando los muñecos?, ¿ceras, rotuladores, acuarelas...?

-       ¿Te parecen bonitos los personajes?, ¿son guapos?, ¿te gusta su ropa?

-       ¿Te ha gustado la historia?, ¿quién crees que es bueno y malo?

-       ¿Qué pensaste durante la lectura del libro?, ¿tuviste miedo, te dio risa, te pusiste triste?

Y así sucesivamente, dejando flexibilidad al diálogo entre los niños y niñas e interviniendo con nuevas preguntas cuando consideremos oportuno.

En la segunda sesión realizaremos el visionado del cortometraje asociado al álbum. Se hará también en la asamblea, y generaremos un nuevo debate para relacionar las dos maneras de contar la historia:

-       ¿Recuerdas la historia?, ¿es como la del cuento que leímos el otro día?

-       ¿Los personajes son los mismos?

-       ¿Se parece la película a las que ves en tu casa?, ¿y en el cole?

-       ¿Te ha gustado la música?, ¿entendías a todos los personajes?

-       ¿La habitación es una cocina?, ¿una terraza?, ¿una habitación de papás?

     Y más preguntas que seguramente se les ocurrirán a ellos mismos. En la tercera sesión les propondremos realizar la habitación donde se desarrolla la historia, una habitación con muñecos. Para ello realizaremos con una caja de cartón como un escenario de más o menos un metro cuadrado y dejaremos que los niños pinten las paredes y el suelo, luego les proporcionaremos cartulinas gruesas para que pinten el mobiliario, juguetes y demás elementos estructurales, que pegaremos o graparemos al escenario.

En la cuarta sesión propondremos crear los propios personajes del cuento, haremos grupos de cinco alumnos/as, y pediremos que escojan entre todos los miembros un personaje para hacer con pasta moldeable. Cuando el personaje esté escogido les daremos la pasta y entre los cinco tendrán que ponerse de acuerdo para moldear el personaje elegido. Luego tenemos que dejarlos a secar hasta la siguiente sesión...

En la última sesión recogeremos nuestras esculturas y proporcionaremos pinceles y pinturas a los pequeños/as para que pinten sus figuras. Una vez secas, les pediremos que las coloquen en el escenario de tal manera que ellos crean que queda bonito, y así crearemos un nuevo debate colaborativo, a la vez que los sentimientos artísticos vuelven a florecer, ya que tienen que considerar de que manera queda más estético. Como la pasta blanda no se rompe, podríamos alargar el proyecto con otra sesión y que los niños y niñas jugasen con las figuras a representar la obra.

Valoraremos o evaluaremos tres cosas principalmente en nuestro proyecto, por una parte la motivación e involucración de los niños/as en el. Si les ha interesado desde un primer momento, si vuelven a revisar el álbum en sus horas de juego libre o piden volver a ver la película, si juegan con las figuras o plantean repetir una actividad de esculturas... Por otro lado valoraremos si se ha cumplido el objetivo de desarrollar sensibilidad y sentimientos estéticos en los pequeños/as, si hemos conseguido que realicen obras originales a partir de lo que la historia les transmitía, si supieron o aprendieron algo en relación a las técnicas de ilustración del libro o el corto. Y por último realizaremos una autoevaluación de nosotras mismas, cambiar actitudes que tal vez no consiguieron promover en los niños/as su máximo potencial, si les dejamos tiempo para sentir y crear, si resolvimos sus dudas de manera adecuada, en definitiva, si nuestro papel sirvió para fomentar el desarrollo de los sentimientos estéticos y de conexión con la literatura de nuestros niños y niñas.

Bouso González Sara

Castro Colmenero María

González Chaín Arancha

PARA SABER MÁS

La página de Innovarte nos corrobora como la escultura y los peques se llevan muy bien. Innovarte Educación Infantil Español. Recuperado el 9 de Mayo de 2013, de

http://innovarteinfantilesp.wordpress.com/tag/escultura/ 

Más ideas de esculturas para E.I. Manualidades Infantiles. Recuperado el 09 de Mayo de 2014, de http://www.manualidadesinfantiles.org/como-hacer/esculturas-infantiles