jueves, 8 de mayo de 2014

Descubriendo O Soldadiño de Chumbo



Ya que es nuestro motivo de trabajo, nos gustaría en este post intentar explicar qué es un álbum ilustrado y sus principales características. La etapa que nos compete es la Educación Infantil, y por lo tanto los lectores y lectoras tienen una característica muy especial que no comparten con los de otras edades, y es que muchos de ellos/as no saben todavía leer letras. Nos gustaría por lo tanto, comenzar con las palabras de Francisco Gutiérrez González, cuando dice que: los creadores de álbumes para primeros lectores toman precauciones para que éstos comprendan los recursos expresivos utilizados, y así les ayudan a desarrollar su capacidad como “lectores” de imágenes[1]. Creemos que esta idea es básica, ya que muchas veces, podemos comprobar, como en la literatura para la primera infancia, las ilustraciones pueden llegar a ser más importantes que la redacción, y las historias se cuentan con imágenes.

Volvemos a tomar las palabras de Francisco Gutiérrez para explicar brevemente las principales características de estos álbumes, y la manera en que sus autores los conciben: un álbum ilustrado, a diferencia de un libro ilustrado, es concebido como una unidad, una totalidad que integra todos sus elementos, ya que las relaciones que se establecen entre ellos (la cubierta, la portada, las guardas, el texto, la tipografía, las imágenes), son cruciales para la comprensión del libro[2]. En resumen: en el álbum ilustrado se opera un tipo de lectura donde la imagen y el texto colaboran estrechamente en la constitución del significado[3].
Centrándonos ya en nuestro álbum: O Soldadiño de Chumbo, realizaremos un breve análisis y comentario crítico, a través de nuestra opinión, basándonos en los materiales bibliográficos que se nos han proporcionado. Los datos de la obra son los siguientes, la primera referencia pertenece a la primera publicación del cuento original, y la segunda a la edición en álbum ilustrado que nosotras trabajamos:

-       Andersen, Hans Christian (1838): Den standhaftige Tinsoldat. Copenhague: C.A. Reitzel.
-       Senín, Xavier (2010): O Soldadiño de Chumbo. Vigo: Editorial Galaxia.

El cuento de El Soldadito de Plomo, a pesar de ser conocido como una historia de amor, alberga otra realidad que nos parece muy interesante y que sin duda podría ser común a la familia o entorno de algún niño o niña en edad infantil, y es la pérdida de una extremidad. O Soldadiño de Chumbo de Xavier Senín está versionado con bastantes diferencias respecto al cuento de Andersen, en primer lugar, la historia es más corta y el soldado en vez de caerse por una ventana e ir a una alcantarilla, se cuela por una rendija del suelo y es rescatado por una araña. Además, el diablo se esconde desde detrás de una máscara de Peliqueiro, y en vez de fundirse al final la base de las figuras de la bailarina y el soldado en una chimenea, se funden los dos muñecos por completo en una estufa de leña y forman dos corazones. 


El texto (con una letra demasiado pequeña para primeras edades) y la imagen se complementan a la perfección, cuando Xavier Senín redactó el argumento para el álbum ilustrado, utilizó las ilustraciones extraídas del cortometraje en técnica stop-motion
de Virginia Curiá y Tomás Conde, esta técnica se caracteriza por que los personajes parecen estar hechos de plastilina que se mueve y el escenario de la película fue el Museo Galego do Xoguete de Allaríz. No es muy novedosa esta técnica ya que hace años que se utiliza sobre todo para público infantil, pero si que es novedoso el hecho de compenetrar un soporte audiovisual y un álbum ilustrado para contar la misma historia.
En definitiva, una historia de la literatura infantil clásica, perfectamente adaptada a nuestra época y a nuestro entorno, Galicia, y sobre todo muy bien adaptada pensando en sus principales receptores, los niños y niñas pequeños, que ahora tienen la posibilidad de leer el álbum incluso en una aplicación para el iPad por poco más de dos euros.




Os adjuntamos otra vez el enlace al cortometraje por si os apetece verlo: https://www.youtube.com/watch?v=qfUTEs6gnhQ y también la referencia del Museo Galego do Xoguete: http://www.allariz.com/turismo/turismo.asp?op=608&id=610&pd=609 


Bouso González Sara
Castro Colmenero María
González Chaín Arancha


[1] Gutiérrez González, Francisco (2005). “La metáfora visual en el álbum ilustrado.” CLIJ 183: 30-36.

[2] Gutiérrez González, Francisco (2005). “Taller de álbum ilustrado”. CLIJ 185: 52-58.

[3] Gutiérrez González, Francisco (2005). “Taller de álbum ilustrado”. CLIJ 185: 52-58.

O Soldadiño de Chumbo. Una historia de amor ayer, hoy y siempre


Hans Christian Andersen
O Soldadiño de Chumbo nos atrajo desde un primer momento, es un álbum conocido por todas nosotras y forma una parte muy importante de la Historia de la Literatura Infantil y Juvenil, y de la infancia de una generación tras otra desde que en 1838 el poeta y escritor danés Hans Christian Andersen, nos regaló su: Den standhaftige Tinsoldat. Este tipo de historias, tan versionadas, tan maravillosas y que perduran tanto en el tiempo, tienen una magia especial que hacen crecer la imaginación de los pequeños y no tan pequeños, y nos inspiran con sus tramas a leerlas una y otra vez.

Xavier Senín
Tal vez por esta razón decidimos escoger este álbum, porque es una historia de amor que se imaginó a principios del siglo XIX, pero es tan idílica y a la vez tan real, que hace que incluso hoy en día nos siga fascinando como lo hizo cuando éramos niñas. Si a esto añadimos la extraordinaria adaptación que vamos a trabajar, realizada por Xavier Senín a través de la Editorial gallega Galaxia en 2010 (que presenta el álbum con un gran formato y un DVD con un cortometraje de animación del libro), nos encontramos con un álbum que, a nuestro juicio, no podría representar e ilustrar mejor la esencia de la historia y las características de sus personajes.

No hay que romperse mucho la cabeza para encontrar potencialidades a la obra que podamos trabajar en nuestro proyecto, basta con investigar un poco en Google y recopilar las numerosas posibilidades que el álbum nos ofrece en relación a adaptaciones cinematográficas, teatrales e incluso en un vídeo musical del dúo musical francés Daft Punk, de música electrónica. Pero si tenemos que quedarnos con una sería con la eterna obra de referencia del ballet clásico de Tchaikovsky: El Cascanueces.


Os recordamos la historia en unas líneas...


O museo de Allariz recibe un soldadiño de chumbo que ten unha característica moi especial, e é que lle falta unha perna. Cando chega a noite e todos dormen, os xoguetes do museo cobran vida e o soldadiño non pode evitar quedar prendado da beleza e delicadeza dunha bailarina. Pero este namoramento é compartido, e un Cigarrón, celoso do soldado, comeza unha loita que acaba co soldadiño caendo por unha fenda do chan. Encóntrase cunha araña que lle axuda a volver á sala coa súa bailarina, pero os celos do malvado Cigarrón volven a aflorar e intenta abrasar á araña na estufa. O soldado, nun intento por salvala, queda pegado á calor da estufa e comeza a derreterse. A bailarina acoda na súa axuda e corre a mesma sorte, quedando os dous fundidos en dous corazóns para toda a eternidade.


La contextualización de la historia en nuestro entorno caracteriza mucho a este álbum y le aporta originalidad, además de resultar significativo para lectores y lectoras gallegos. No solo porque la acción se desarrolle en el museo de Allariz, si no por los continuos guiños que se repiten en texto e imagen a nuestra tierra, y que sin embargo no alteran en gran medida la historia original de Andersen. La falta de una extremidad del soldadiño, como suele ser habitual, y acertado, en casi todos los cuentos infantiles, los aspectos que podemos considerar dramáticos en la vida real, sobre todo por parte de los adultos, se ven tratados con bastante naturalidad y con poco drama. El narrador cuenta como en un principio pensó desechar al soldado cojo, pero luego dice que lo vio tan válido que le pareció una injusticia que no pudiese lucir junto a los demás en el museo. Después, y esto es común a la historia original, el soldadiño adopta de alguna manera un papel de héroe, que a pesar de su tara, y de pasar por situaciones complicadas, consigue salir airoso y conquistar a la bailarina. Los rasgos y las formas de los protagonistas, lejos de los estereotipos que rodean a la mayoría de las ilustraciones infantiles clásicas, en este álbum, los personajes no responden al canon de belleza, digamos, habitual. La bailarina, casi siempre representada con un pelo rubio brillante y un tutú de plato ajustado que realce sus largas extremidades, es en realidad morena, con rasgos bastante exóticos para nosotras y con unas piernas no del todo largas y delgadas. Por último, no podemos dejar de mencionar el final, que nos parece bastante triste, igual por estar acostumbradas al final tradicional, donde lo que se fundía eran las bases de las figuras, no las figuras enteras. Y dando por hecho que bailarina y soldadiño mueren por culpa de su amor, quedando unidos para toda la eternidad.




Xavier Senín

    Biografía, disponible en: 









http://galegos.galiciadigital.com/es/francisco-xavier-senin-fernandez 
[08/05/2014]

    Obra, disponible en: http://gl.wikipedia.org/wiki/Xavier_Sen%C3%ADn 









[08/05/2014]

    O Galo Quirico, disponible en: http://www.casadellibro.com/libro-o-galo-quirico-incluye-cd/9788498652239/1619616 









[08/05/2014]

    Novo amor en Arousa, disponible en: http://books.google.es/books/about/Novo_amor_en_Arousa.html? id=PsYzYAAACAAJ&redir_esc=y 









[08/05/2014]


O Soldadiño de Chumbo

    Cortometraje, disponible en: https://www.youtube.com/watch?v=qfUTEs6gnhQ [08/05/2014]

    Ficha del libro, disponible en: http://www.editorialgalaxia.es/catalogo/libro.php?id_libro=0011260001 









[08/05/2014]

    Referencia: 
Senín, Xavier (2010): O Soldadiño de Chumbo. Vigo: Editorial Galaxia.


Bouso González Sara
Castro Colmenero María
González Chaín Arancha












A elegante e sedutora Cincenta dos anos 20






Nesta entrada queremos presentarvos o álbum co que vamos a traballar o noso grupo. O elixido foi A Cincenta de Perrault (autor) e Innocenti (ilustrador), da editorial SM. Ámbolos dous, tanto autor como ilustrador conseguiron crear unha magnífica obra.

Charles Perrault foi un escritor francés recoñecido por dar forma literaria a contos clásicos como A Cincenta ou Carrapuchiña vermella. Este naceu en París no 1628 nunha familia burguesa. Polo que asistiu ás mellores escolas e tivo unha boa infancia.
Entre as súas obras podemos atopar o poema El siglo de Luis el Grande (1687) e Comparación entre antiguos y modernos (1688). Máis tarde escribiu Cuentos de mamá ganso, o cal significou o inicio dun novo estilo na literatura, os contos de fadas. Este inclúe contos como  Barba Azul, O gato con botas ou As fadas, entre outros.
Morreu o 16 de maio do 1703.

O ilustrador deste álbum é Roberto Innocenti, o cal naceu en Florencia (Italia) no 1940. A súa formación foi autodidacta, xa que estivo traballando en lugares como un estudo de animación, foi vendedor nunha galería de arte e grafista publicitario.
Este ilustrou textos de autores como Hoffmann, Perrault, Wilde, Gallaz ou Dickens, entre outros. Grazas as súas ilustracións obtivo importantes premios como a Mazá de Ouro na Bienal de Ilustración de Bratislava, a Medalla de Plata da Sociedade de Ilustradores de Nova York e o Premio Hans Christian Andersen no 2008.
Outras obras del son La niña de rojo, Rosa blanca, La casa, La historia de Erika e La comarca fértil, entre outras.


O motivo polo que nos decantamos por esta obra é a súa orixinalidade e estilo. As ilustracións son totalmente diferentes ó que estamos acostumados a ver nas aulas de infantil, xa que este atopámolo ambientado nos anos 20 de Londres.
Consideramos que é moi apropiado ensinarlle ó alumnado diferentes estilos de contos, que se comecen a interesar por outro debuxo distinto ó que ven a diario.
Con este álbum centrarémonos en aspectos como son as imaxes e o texto. No referente á vestimenta dos personaxes e o ambiente, se nas imaxes aparece información que non se narra  no texto, facendo unha comparación coa historia que nós coñecemos e analizando se a composición é pouco habitual en infantil.


No seguinte enlace podedes ler o libro:
E neste podedes ler outros libros do mesmo autor:


WEBGRAFÍA

http://es.wikipedia.org/wiki/Cenicienta



Arias López, María
Castiñeira López, María José
Díaz Armesto, Goretti

miércoles, 7 de mayo de 2014

CONFERENCIA DE XABIER P. DOCAMPO “LA LUZ Y LA SOMBRA DE LA PALABRA” DE LA ORALIDAD

 El pasado 10 de Abril de 2014 tuvimos el honor de contar con la presencia del reconocido escritor gallego Xabier P. Docampo.
Como comentaron nuestras compañeras/os, Xabier P. Docampo a parte de un reconocido escritor también es maestro, cuentacuentos, actor de teatro, guionista  y un promotor de la lengua y de la cultura gallega. Es un escritor que centra su literatura    hacia el público infantil y juvenil. Algunas de su obras son: O misterio das badaladas(1986); Cun ollo aberto e outro sen cerrar (1986); Cando petan na porta pola noite (1994), estas son algunas das obras que recordamos leer cando eras pequeña. Tiene obras más actuales como: Un conto de tres noites (2001); Bolboretas (2004), A decisión de Valerio (2005) o Mans (2011).

Xabier P. Docampo cuando comenzó la conferencia lo hizo con esta frase “La luz y la sombra de la palabra”, con ella nos dice que la oralidad forma parte del proceso de desarrollo de los niño/as.
También nos contó que él aprendió a leer de pequeño en su casa con un periódico y que por ese motivo comenzó la escuela antes de que tuviera la edad obligatoria para asistir a ella. En cambio, en la actualidad los padres quieren que sus hijos/as aprendan todo en el colegio. 
Antiguamente,  hacia la noche alrededor del fuego los mayores contaban historias, cuentos, leyendas, etc…, para que se siguieran contando durante toda la vida y no se perdieran. Esto se fue perdiendo a lo largo de la historia con la llegada de la televisión, porque se consideraba que contaba cosas más interesantes que las historias, cuentos, etc… que contaban ellos.
La oralidad es muy importante que se trabaje con los niños/as desde edades muy tempranas, ya que ayuda a crear al lector literario. Por eso es primordial que se empiece desde la familia, que se lea literatura infantil o historias que les contaran sus antepasados,  a sus hijos/as y no esperar a que se lo lean cuando lleguen a la escuela.
Los cuentos nos ayudan a  ampliar nuestros conocimientos, a crear un mundo interior, a ponerle el nombre correcto a las cosas, a crear un pensamiento propio, a tener en cuenta a los demás, a saber escuchar, etc.
Por eso como futuras docentes de Educación Infantil consideramos que es muy importante que el alumnado desde un principio se sienta atraído por la literatura infantil y para eso debemos de narrárselo de manera que les resulte atractiva a ellos y con ellos contribuimos al desarrollo de la imaginación y fantasía de los niños/as.  Y como bien dijo Xabier P. Docampo “Cualquier cuento contado al niño/a le provoca felicidad y sueños” y “No hay nada que le fasciné más a un niño/a que le cuenten un cuento en el colegio”.

A continuación queremos añadir un cuento que nos contaban nuestros abuelos cuando éramos pequeñas. Este se titula “As tres perras chicas”.

Chegou un día ó ceo e cando chegou, San Pedro díxolle:
-        Non, ti non podes pasar porque non fixeches ninguna boa obra.
-        Como que non? Deille tres perras chicas unha vez a un pobre.
E San Pedro foi falar co Noso Señor haber se o deixaba pasar.
-        E qué fixo bo? – Díxolle o Noso Señor.
-        Deulle tres perras chicas a un pobre.- Contestou San Pedro.
-        Máis nada? Pois logo devólvelle as tres perras chicas e que marche para o inferno.

Para finalizar solo darle las gracias a Xabier P. Docampo por compartir ese tiempo con nosotros y hablarnos con toda franqueza sobre la importancia de la oralidad.





Arias López, María
Castiñeira López, Mª José

Díaz Armesto, Goretti

martes, 6 de mayo de 2014

A carapuchiña vermella máis abstracta de todos os tempos





O álbum que tratamos neste blog titúlase “Caperucita roja” da editorial Kókinos. Conta a historia de “ Carapuchiña vermella”, unha das que máis versións existen. A primeira versión que coñecemos é a recollida por Charles Perrault, escritor francés, principalmente recoñecido por dar forma literaria aos contos clásicos infantís coma " Caperucita Roja" e "El gato con botas", atemperando en moitos casos a crueza das versións orais. A segunda versión da que se nutre o conto que eliximos é a dos irmáns Grimm e a última versión é a do novelista e autor de contos británico, famoso como escritor para nenos e adultos, Roald Dahl. Entre os seus libros máis populares están "Charlie y la fábrica de chocolate", "James y el melocotón gigante", "Matilda" e " Las brujas"e "Relatos de lo inesperado".


Retomando a versión que estamos tratando neste blog, dicir que cando falamos dos irmáns Grimm, referímonos os escritores alemáns Jacob Grimm (1785-1863) e Wilhelm Grimm (1786-1859). Estes dous irmáns son coñecidos polos seus contos infantís e tamén polo "Diccionario alemán", as "Leyendas alemanas", a "Gramática alemana" a "Mitología alemana" e "Cuentos de la infancia y del hogar" (1812-1815).  Este último destaca por ser unha gran colección de contos recollidos de diferentes tradicións, a miúdo coñecida como "Los cuentos de hadas de los hermanos Grimm". 

Neste álbum coma ilustradora cabe destacar a Kveta Pacovská, unha pintora, escultora e ilustradora nacida en Praga no ano 1928. Comezou coa ilustración de contos infantís pola súa gran virtude co debuxo e polo intento de compartir ilustracións creativas cos seus fillos.

Gañou o premio  Hans Christian Andersen en 1992 e as súas obras máis destacadas son: “El pequeño rey de las flores” (1991); “ Teatro de Medianoche” (1992); “Hasta el infinito”(2008) e a nosa obra, a cal reflectimos neste blog ,“ Caperucita Roja” (2008).

Nós, coma futuras mestras de Educación Infantil, eliximos este álbum ilustrado pola súa orixinalidade, creatividade e atrevemento de ilustracións novidosas nun conto tradicional, xa que lle da unha renovación  á historia, embelecéndoa e espertando o gusto pola arte e  a abstracción nos nenos e nenas.



Webgrafía:




Blanco Piñeiro, Noelia
Bustelo Novo, Natividad
García Armesto, Fermina
González Devesa, Mónica
Villarino Palmaz, Alba